Sibirya Araştırmaları Dergisi
www.siberianstudies.org
Cilt 2, Sayı 4  Bahar 2014  (ISSN: 2147-8104, E-ISSN: )
Erhan AKTAŞ

NO Makale Adı
1403349428 LORD RAGLAN’IN KAHRAMAN KALIBI ve ALP HAN ORBA

ÖZET
Anlatıya dayalı edebî türlerde olay örgüsünü ayakta tutan en önemli dinamiklerden biri şahıs kadrosudur. Türe has özelliklere göre bu kadro zengin olabildiği gibi tek bir kişinin bulunduğu türler de mevcuttur. Bir halk edebiyatı ürünü olan destanlar da uzun veya kısa, mensur yahut manzum olsun zengin bir şahıs kadrosuna, merkezî/talî kahraman(lar) havuzuna sahiptir. Eserin hacmine göre bu durum artış veya azalma göstermekle birlikte örgünün temeli merkezî kahraman(lar) etrafında şekillenir. Batı ve Doğu literatüründe destan kahramanı merkezli yapısal inceme yapılmıştır. Bu çalışmaları yapan araştırıcılar arasında J.G. Von Hahn, Otto Rank, Axel Olrik, Thomas Carlyle, Eric Hobsbawm, C.W. Bowra, Joseph Campbell, Dean A. Miller, Ye. M. Meletinsky, gibi isimlerin yanı sıra Lord Raglan’ın çalışması önemli bir yer tutar. Latin ve Orta Doğu menşeli destan kahramanları üzerine yaptığı ve yirmi iki madde ile kalıplaştırdığı bu çalışma Türkiye sahası araştırmacılar tarafından da bazı Türk destan kahramanlarına tatbik edilmiştir. Raglan’ın kalıbı ile olan farklılık ve benzerlikler ortaya konmuştur. Biz bu çalışmada Güney Sibirya Türk destancılık geleneği içinde yer alan Hakas Türk destanı Han Orba’nın merkezî kadın kahramanı alp Han Orba’yı söz konusu kalıp çerçevesinde inceleyeceğiz. Bu minvalde hem Raglan’ın kahramanları hem de bazı Türk destan kahramanları arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koyacak, Han Orba destanı ışığında bazı değerlendirmelerde bulunacağız.

Anahtar Kelimeler: Lord Raglan, Hakas Türkleri, geleneksel kahraman kalıbı, Han Orba