Sibirya Araştırmaları Dergisi
www.siberianstudies.org
Cilt 2, Sayı 5  Güz 2014  (ISSN: 2147-8104, E-ISSN: )
Zülfikar BAYRAKTAR

NO Makale Adı
1415737859 ALTAY TÜRKLERİNİN DESTANI MAADAY KARA'DA KADIN KARA ŞAMAN TİPİ BAĞLAMINDA ABRAM MOOS KARA TAACI KARAKTERİ ÜZERİNE BAZI TESPİT VE DEĞERLENDİRMELER

Maaday Kara, Güney Sibirya’da yaşayan Altay Türklerinin kahramanlık destanıdır. Binlerce yıllık yaşam mücadelesinin iki neslin, yani yaşlı baba ve yaşamı sürdürecek olan oğlun yaşamına sığdırılarak anlatıldığı destanda odak noktası, ölüm korkusu ve ölümsüzlük arayışıdır. Destanın kahramanı ve Maaday Kara’nın oğlu olan Kögüdey Mergen, hayatın sırrını çözmek, annesiyle babasını ölüler diyarından yeryüzüne geri getirmek, sürülerini ve halkını ölümün pençesinden kurtarmak için yeraltı dünyasına iner. Destanda meydana gelen olaylar yeryüzü, yeraltı ve gökyüzü olmak üzere üç farklı boyutta cereyan etmektedir. Yeryüzü canlıların mekânıdır. Yeraltı ise ruhların ve ölülerin âlemidir. Gökyüzü ise bilinmeyen ve insan ötesi bir boyuttur. Bu üç farklı boyutun kapıları birbirine kapalı değildir ve birinden diğerine gitmek ve geri dönmek mümkündür.
Maaday Kara destanı Şamanist düşünce doğrultusunda bu dünyayı ve öbür dünyayı algılamaya çalışan bir toplumun ürünüdür. Destanın genelinde Şamanizm inancının izlerini görmek mümkündür. Maaday Kara destanında dikkati çeken unsurlardan biri de özellikle Şaman prototipine uygun erkek ve kadın kahramanların destan içinde aktif rol oynamalarıdır. Makalede bu bağlamda, Maaday Kara destanında, özellikle kadın kara şaman arketipine örnek gösterilebilecek ve destanda yeraltı dünyasının hâkimi Erlik Bey’in kızı ve yeryüzünde yaşayan Kara Kula Kağan’ın eşi olarak geçen Abram Moos Kara Taacı karakteri incelenerek, bu karakterin destan boyunca oynadığı rol ve işlev örneklerle tespit ve tahlil etmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler: Destan, Maaday Kara, Şamanizm, Tip, Abram Moos Kara Taacı.